DİABETİK KETOASİDOZ

 

-Diabetik ketoasidoz (DKA), diabetik kontrolün akut olarak bozulması sonucu, hiperglisemi, sıvı ve elektrolit bozukluğu ile birlikte total kan keton yoğunluğunun 5 mmol/L’den fazla, serum bikarbonat düzeylerinin 16 mmol/L’den düşük olduğu, damar içi sıvı ve insülin ile tedaviyi gerektiren acil tablo.

Nedenleri

-Mutlak insülin eksikliği. Tip I diabetes mellitus(DM) hastalarında insülin tedavisinin kesilmesi. Tip I DM bazen DKA tablosu ile kendini gösterir.

- Göreceli insülin eksikliği. Diabetik hastalarda enfeksiyon, ameliyat, travma, stres ve ilaçlar (Glukokortikosteroidler gibi) diabetik ketoasidozu presipite edebilir.

Semptomlar

- İştahsızlık, bulantı, kusma

- Poliüri, polidipsi ve susama hissi.

- Mide dilatasyonu, karın ağrısı ve ileus

- Hiperventilayon, hava açlığı

- Bilinç bulanıklığı (komaya ilerleyebilir)

Belirtiler

- Hipovolemi bulguları:

- Hipotansiyon

- Ortostatik hipotansiyon

- Taşikardi

- Deri turgorunda azalma

- Kuru dil ve mukozalar

- Göz kürelerinde yumuşama

- Oligüri ve şok gelişebilir.

- Ağızda aseton kokusu

Laboratuar bulguları

- Hiperglisemi; genellikle > 250 mg/dL

- Ketonemi

- Glikozüri ve ketonüri

- Serumda pH ve bikarbonat azalması, osmolalite artışı

- Lökositoz

Tedavi

- Parenteral sıvı tedavisi;  % 0.9 veya % 0.45’lik NaCl ilk saatte 1 L verildikten sonra ilk 8 saat 500 ml/saat, günün geri kalanında 200 ml/saat dozu ile sıvı verilir. İlk 12 saat içinde verilecek miktar hasta ağırlığının % 10’unu aşmamalıdır.

- Kan glikozu 250 mg/dL sınırına indiğinde hipovolemi bulguları yoksa tedaviye % 5 dextroz+ % 0.45 NaCl ile devam edilmelidir.

- İnsülin tedavisi: Kristalize insülin 0.15 Ü/Kğ İV (yaklaşık 10 Ü) Bolus uygulandıktan sonra  0.1 Ü/kğ/saat dozuyla (yaklaşık 4-8 Ü/saat) idame tedavisine geçiler. İnfüzyon için 50 Ünite kristalize insülin 500 ml % 0.9 NaCl solüsyonu içine konularak 0.1 Ü/ml içeren solüsyon hazırlanır. Bu solüsyondan 1 ml/kğ/saat verilir.  İnselinin serum setine yapışmasını önlemek için ilk 50 ml atılır. Hastanın kan şekeri düşmüyorsa doz arttırılmalıdır. Kan şekeri normale dönünce dozlar azaltılır veya arası açılır. Serum glikozu 250 mg/dL ye vardığında, infüzyon hızı 0.05 Ü/kğ/saat (0.5 ml/kğ/saat) hızına inilir. Bu sırada Parenteral sıvı % 5dextroz +% 0.45 NaCl infüzyon ile değiştirilmelidir. Bu sıvı 150-250 ml/saat dozunda İnsülin ile birlikte metabolik kontrol sağlanana dek sürdürülür.

- Bu sırada insülin, serum glikozunun 150-200 mg/dL arasında tutacak şekilde her iki saatte bir 5-10 ü SC. Yolla da verilebilir. Asidozun kaybolmasından sonra kan glikozu 4 saatte bir takip edilerek, regüler insülin, 150 mg/dL nin üzerindeki her 50 mg glikoz için 5 Ü arttırılarak (>300 mg/dL için 20 U’e kadar)  SC. verilir.

- Potasyum. Hastada diürez olunca potasyum tedavisine başlanmalıdır. Serum potasyumu >5.5 Meq/L ise potasyum verilmez. Serum potasyumu 3.3 Meq/L ile 5.5 Meq/L arasında ise parenteral sıvıların her litresine 10-30 mEq potasyum eklenerek serum potasyumu 4-5 mEq/L arasında tutulmaya çalışılır. Kadalex 27 mEq/,  10 ml % 7.5 KCL ampulleri içinde 10 mEq potasyum vardır. Bunlar damar yolundan verilen sıvıya da katılabilir. DİKKAT ! KCL asla direkt damar içine verilmez.

- Glikoz. Kan şekeri 200-250 mg/dL düzeylerine inince serebral ödem riskini azaltmak ve serbest su vermek amacı ile glikoz eklenir. Glikoz % 5 dextroz veya Kadalex şeklinde verilebilir.

- Bikarbonat. pH’sı normal olan veya ölçülmeyen hastalarda bikarbonat kullanılmaz.

- pH <7.0 olduğu ciddi asidemi durumlarında bikarbonat kullanılabilir. % 8.4 lük 10 cc sodyum bikarbonat ampulleri içinde 10 mEq bikarbonat vardır. 50 mEq bikarbonat ayrı bir yoldan damar içine verilir.

- İnfeksiyon varlığında uygun antibiyotik verilmelidir.

- Hastalarda her 2-4 saatte bir elektrolitler, glikoz, BUN, kreatinin takibi yapılmalıdır.