KOLESİSTİT, AKUT

Tanımlama

Genellikle safra taşlarının yol açtığı ve sıklıkla bakteriyel enfeksiyonla beraber olan safra kesesinin akut inflamasyonudur.

Sağ üst kadran ağrısı, ateş ve lökositozla gider.

Vakaların % 90 ı safra taşı ile beraberdir.

Sıklıkla dispepsi, yağ intoleransı ve kolik hikayesi vardır.

Semptomlar

- Başlıca yakınma epigastrium ve/veya sağ üst kadranda hissedilen ağrıdır. Ağrı çoğu vakada tipik olarak sağ skapulaya yayılır. Ağrı ayrıca göğse (anjina pektoris ile karışabilir) veya sol üst kadrana yayılabilir. Karakteristik ağrı şiddetli ve süreklidir.

- Bulantı kusma ve iştahsızlık tabloya eklenebilir.

- Çoğu zaman ağrı gece geç saatlerde veya sabah erken başlar ve birkaç saat önce yenilmiş ağır, yağlı bir yemek hikayesi vardır.

- Tipik hasta 40 yaşını geçmiş, şişman kadınlardır. Ama her yaş kilo tip ve kiloda görülebilir.

Bulgular

- Ateş: 38,5 derece civarında.

- Epigastrium ve sağ üst kadranda defans ve hassasiyet saptanabilir.

- Çoğu vakada dış görünüş olarak hastalıklı bir görüntü, yüzeyel bir solunum, hareketsiz bir duruş ve bazen adeta sabitleştirircesine elleri ile sağ tarafını tutuşu dikkati çeker.

- Sağ skapula altının palpasyonu sırasında hasta derin nefes aldığında inspiratuar arrest olması (murphy bulgusu) oldukça tipiktir.

- Safra kesesi vakaların % 30 unda palpe edilebilir.

- Vakaların % 25’inde soluk renkli gaita ve koyu renkli idrarla beraber tıkanma sarılığı olabilir.

- 4 saatten fazla süren ve ateş (38,5 C civarında), karında hassasiyet ve defans gibi bulgularla giden ağrı akut Kolesistiti akla getirmelidir.

Laboratuar incelemeleri: Hemogram incelemesinde çoğu vakada 10-15 bin arası değişen lökositoz ve polimorfonükleer hücrelerde artış (sola kayma) tipiktir. 15 bin üzeri lökositoz komplikasyonları düşündürmelidir.

Vakaların % 25’inde hiperbiluribinemi (% 2-5 mg) ve transaminazlarda ve amilaz değerlerinde hafif bir artış olabilir.

Görüntüleme yöntemleri: Akut kolesistitte en yararlı ve sık kullanılan yöntem ultrasonografidir. 1-3 mm den küçük taşları teşhis edemeyebilir.

Bilgisayarlı tomoğrafinin primer tanıda yeri yoktur.

Ayırıcı tanı

- Peptik ülser.

- Pankreatit

- Apandisit

- Karaciğer apseleri.

- Akut hepatitler.

- Pnömoni.

- Karaciğer tümörleri

- Renal kolik.

- Koroner arter hastalığı.

İlk tedavi

- Akut Kolesistit tanısı konan tüm hastalar hastaneye yatırılmalıdır. İV. Beslenme ve sıvı-elektrolit dengesi düzenlenmelidir. Hasta aç bırakılmalı ve kusma, distansiyon bulguları varsa nazogastrik aspirasyon uygulanmalıdır.

- Ağrı için spazmodikler: Spazmol amp( Hyoscine-N-butyl bromide 20 mg) ve NSAİD= Dikloron ampul ( 75 mg İM diclofenac) verilir

- Bulantı ve kusma için metoklopramid İM. veya İV. veya trimetobenzamid İM. verin.

- Eğer enfeksiyon belirtisi varsa siprofloksasin, cefuroxime, cefoxitin verin.

- Kesin tedavi kolesistektomidir.

Hastaneye yatırmalı mı ?

- Oluşabilecek komplikasyonları düşünerek (safra kesesi ampiyemi, gangren, perforasyon ve bilier fistül) hastaneye yatırın/gönderin.

- Aynı zamanda genellikle bir kolesistit öyküsünden sonra büyük bir taş ince barsakta takılırsa, (safra taşı ileusu) obstrüksiyona yol açacağı için acilen operasyon gerekebilir.